Teklif Neden Geçersiz Sayılır: Belge, Teminat ve Hesap Hataları

İlk Oturumda Teklif Zarfı ve Teklif Mektubu Şartları

Kamu ihalelerinde teklifin geçersiz sayılması, isteklinin sunduğu belgelerin mevzuata uymaması halidir. Teklif mektubu veya geçici teminat dokümandaki şartları taşımazsa teklif değerlendirme dışı kalır. İstekliler tekliflerini ilk oturumda komisyona sunar. Komisyon bu aşamada belgeleri biçim yönünden inceler. Yapılan usul hataları teklifin elenmesine yol açar.

Teklif Zarfının Hazırlanması ve Teslimi

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 30 uncu maddesi teklif zarfının düzenini belirler. İhaleye katılabilmek için istenen bütün belgeler tek bir zarfa konulur. Teklif mektubu ve geçici teminat da bu zarfın içine girer.

Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı yazılır. İstekli, tebligata esas açık adresini zarfa ekler. Zarfın üstüne teklifin ait olduğu iş açıkça belirtilir. İhaleyi yapan idarenin adresi de zarfa kaydedilir. İstekli, zarfın yapıştırılan yerini imzalar ve mühürler.

İstekliler teklif zarfını ihale saatine kadar idareye teslim eder. İdare teslim sırasında istekliye sıra numaralı bir alındı verir. Teklifler iadeli taahhütlü posta yoluyla da gönderilebilir. Posta ile gönderilen teklifin de ihale saatine kadar idareye ulaşması şarttır.

İhale saatinden sonra gelen teklifler açılmaz. İdare bu teklifleri tutanakla tespit eder ve istekliye iade eder. Kanunun 30 uncu maddesi uyarınca verilen teklifler geri alınamaz. İstekliler tekliflerini sonradan değiştiremez. Bu kuralın tek istisnası idarenin zeyilname düzenlemesidir.

Teklif Mektubunun Zorunlu Unsurları

Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. 4734 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi teklif mektubu için kesin şekil şartları getirir.

Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiği yazılmalıdır. İstekliler teklif ettikleri bedeli açıkça belirtir. Teklif edilen bedel hem rakamla hem de yazıyla yazılır. Rakam ve yazının birbirine uygun olması şarttır.

Teklif mektubu üzerinde kazıntı, silinti veya düzeltme bulunamaz. Mektuba isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı yazılır. Belgeyi istekli adına yetkili kişiler imzalar. Bu zorunlu unsurlardan biri eksik kalırsa teklif mektubu geçersiz sayılır.

İlk Oturumda Komisyon İncelemesi ve Tutanak Düzeni

4734 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesi ilk oturumun işleyişini belirler. İhale komisyonu, ihale saatinde kaç teklif verildiğini bir tutanakla belirler. Komisyon bu sayıyı hazır bulunanlara duyurur ve ihaleyi başlatır.

Teklif zarfları idareye veriliş sırasına göre incelenir. Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar belirlenir. Bu zarflar tutanağa işlenir ve değerlendirmeye alınmaz.

Uygun zarflar isteklilerin ve hazır bulunanların önünde sırayla açılır. Komisyon, isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığını kontrol eder. Teklif mektubu ile geçici teminatın usule uygunluğu incelenir. Belgeleri eksik çıkan veya teminatı uygun olmayan istekliler tutanağa kaydedilir.

İhale komisyonu isteklilerin adlarını ve teklif fiyatlarını açıklar. İşin idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarı da duyurulur. Yapılan bütün bu işlemler tutanağa bağlanır. Komisyon üyeleri tutanağı imzalar.

Kanunun 36 ncı maddesine göre ilk oturumda hiçbir teklif reddedilemez veya kabul edilemez. İstekliler bu aşamada teklif belgelerini düzeltemez veya tamamlayamaz. Komisyon, teklifleri ayrıntılı incelemek üzere ilk oturumu kapatır. İlk oturum tutanağı, Kanun'un 37 nci maddesi kapsamındaki değerlendirmeye doğrudan dayanak oluşturur.

Dayanak: Mevzuat — 4734, 4735, uygulama yönetmelikleri, KİK Genel Tebliği

Geçici Teminatın Tutarı, Süresi ve Teslim Biçimi

İstekliler teklif mektubu ile birlikte geçici teminatı da sunar. 4734 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi geçici teminatı zorunlu teklif eki sayar. İdareler teminatın tutarını, süresini ve sunuluş biçimini ayrı ayrı denetler. Bu unsurlardan birindeki eksiklik teklifin elenmesine sebep olur.

Yüzde Üç Asgari Tutar Şartı

4734 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi geçici teminat tutarını düzenler. İhalelerde geçici teminat, isteklinin teklif ettiği bedelin yüzde 3'ünden az olamaz. İstekli isterse bu orandan daha yüksek teminat sunabilir. Ancak yüzde 3 kanuni alt sınırdır.

Bu asgari tutarı karşılamayan teklifler doğrudan değerlendirme dışı kalır. Kanunun 33 üncü maddesinde tek bir istisna bulunur. İdare şartnamede açıkça belirtirse, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat aranmaz.

Teminat Olarak Kabul Edilen Değerler

İstekliler geçici teminatı farklı finansal araçlarla sağlayabilir. 4734 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi teminat sayılan değerleri sıralar. Bu değerler şunlardır:

• Tedavüldeki Türk parası,
• Bankalar tarafından verilen teminat mektupları,
• Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.

Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı bankaların düzenlediği teminat mektupları da geçerlidir. Yurt dışındaki kredi kuruluşlarının kontrgarantisi üzerine Türkiye'deki bankalar da mektup düzenleyebilir. Özel finans kurumlarının verdiği mektuplar kanuna göre teminat sayılır.

İç borçlanma senetlerinde hesaplama kuralı farklı işler. Faiz dahil edilerek ihraç edilen senetlerde anaparaya karşılık gelen satış değeri esas alınır.

Kanunun 34 üncü maddesine göre idareye verilen teminatlar haczedilemez. Mahkemeler veya icra daireleri bu teminatlar üzerine ihtiyati tedbir koyamaz.

Teslim Yeri ve Usulü

Teminatın türü teslim yerini doğrudan belirler. 4734 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi bu konuda açık bir ayrım yapar. Teminat mektupları doğrudan teklif zarfının içine konur. İhale komisyonu bu mektupları teklif zarfıyla birlikte açar.

Teminat mektubu dışındaki değerler ihale komisyonuna elden teslim edilemez. İstekli nakit parayı veya borçlanma senetlerini komisyona veremez. Bu değerler doğrudan idarenin saymanlık veya muhasebe müdürlüğüne yatırılır.

Yatırılan tutar karşılığında yetkili birimden makbuz alınır. İstekli ödeme makbuzunu teklif zarfına ekler. Nakit parayı doğrudan zarfın içine koyan isteklinin teklifi geçersiz sayılır.

Süre Hesabı ve Otuz Gün İlave Kuralı

Teminat mektuplarında geçerlilik süresi rastgele seçilemez. 4734 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi mektup süresini net bir kurala bağlar. İdare, Kanun'un 32 nci maddesi uyarınca ihale dokümanında teklif geçerlilik süresini belirtir.

Geçici teminat mektubunun süresi, teklif geçerlilik süresinden en az 30 gün fazla olmalıdır. Bu kurala uymayan teminat mektupları geçersizdir.

İdare ihtiyaç duyarsa Kanunun 32 nci maddesine göre teklif süresini uzatabilir. Teklif geçerlilik süresi uzatıldığında isteklinin onayı aranır. İstekli kabul ederse geçici teminat mektubunun süresi de aynı süre kadar uzatılır. Süresi eksik olan mektubu sunan isteklinin teklifi elenir.

Dayanak: Mevzuat — 4734, 4735, uygulama yönetmelikleri, KİK Genel Tebliği

Belge Eksikliği ile Tamamlatılabilir Bilgi Eksikliği Ayrımı

Tekliflerin değerlendirilmesi oturum kapandıktan sonra başlar. KİK’in 2025/UM.I-2746 sayılı kararında aktarıldığı üzere komisyon, 4734 sayılı Kanun’un 37 nci maddesi uyarınca inceleme yapar. Değerlendirmede ilk oturumda tutulan tutanak esas alınır.

İlk oturumda belgesi eksik çıkan istekliler doğrudan elenir. Teklif mektubu veya geçici teminatı usulsüz olan teklifler de değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada idarenin eksik belge tamamlattırma yetkisi yoktur. Teklif zarfına hiç konulmamış bir belge sonradan verilemez.

Kanun bilgi eksikliği için ise farklı bir yöntem öngörür. 4734 sayılı Kanun’un 37 nci maddesi uyarınca belgelerdeki bilgi eksiklikleri tamamlatılabilir. Ancak bu işlem için iki temel şart aranır:

1. Eksiklik teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmamalıdır.
2. Bilginin ait olduğu belge teklif zarfında zaten bulunmalıdır.

Belge sunulmuş fakat içindeki bir bilgi eksik kalmışsa idare devreye girer. İdare eksik bilginin tamamlanmasını istekliden yazılı olarak ister. İdare bu işlem için istekliye makul bir süre tanır.

İstekli eksik bilgiyi verilen sürede tamamlamak zorundadır. Belirlenen sürede bilgiyi sunmayan istekli ihale dışı kalır. İdare bu isteklinin geçici teminatını gelir kaydeder.

KİK’in 2025/UM.I-2746 sayılı kararında yer alan kurallar taahhütname sürecini de kapsar. Türkiye’de veya kendi ülkesinde kesinleşmiş vergi borcu olan istekliler ihale dışı bırakılır. İdarenin istediği bazı yeterlik belgeleri ihale aşamasında taahhütname olarak sunulabilir.

İstekli gerçeğe aykırı taahhütname verirse ihale dışı kalır ve geçici teminatı gelir kaydedilir. İhale üzerinde kalan istekli, taahhüt ettiği durumu sözleşmeden önce belgelerle kanıtlar. Bu belgeleri sözleşme imzalanmadan önce vermeyen istekli ihale dışı bırakılır. İdare bu isteklinin de geçici teminatını gelir kaydeder.

Komisyon bu ilk değerlendirmeyi tamamlar. Belgeleri tam, mektubu ve teminatı usulüne uygun isteklilerin teklifleri ayrıntılı incelemeye alınır.

Dayanak: KİK Kurul kararları (uyuşmazlık) — eski ASPX formu

Birim Fiyat Cetvelinde Yuvarlama ve Aritmetik Hata Sınırı

İstekliler birim fiyat teklif cetvellerini tablolama programları aracılığıyla hazırlar. Bu süreçte MS Excel, Numbers veya Libre Office Calc gibi yazılımlar kullanılır. Tablolama programları satır ve sütun hesaplarında formüllerle çalışır.

Programlar ondalık basamakları ekranda iki hane olarak gösterir. Ancak arka plandaki hesaplama motoru ikiden fazla hane tutar. Bu durum iş kalemi miktarı ile birim fiyat çarpımında kuruş farkı üretir. Satır tutarları toplandığında da genel toplamda küçük hesaplama farkları ortaya çıkar.

Kamu İhale Genel Tebliği md. 16.5.3 bu teknik soruna özel bir çözüm getirir. Tebliğ, yazılım kaynaklı yuvarlama farklarını doğrudan aritmetik hata saymaz. Kuruş düzeyindeki farklar yüzünden tekliflerin hemen geçersiz sayılması engellenir. Ancak bu kuralın uygulanması belirli şartlara bağlıdır.

Kamu İhale Genel Tebliği md. 16.5.3 hükmüne göre ilk koşul parasal sınırdır. Teklif cetvelindeki çarpım ve toplam farkı, toplam teklifin binde birinden fazla olamaz. Hesaplanan yuvarlama farkı isteklinin teklif ettiği toplam bedelin binde birini aşarsa koruma kalkar. Sınırı aşan farklar doğrudan aritmetik hata sayılır ve teklif elenir.

İkinci şart ise ihale sıralamasının değişmemesidir. Cetveldeki yuvarlama farkı düzeltildiğinde isteklinin sıralamadaki yeri aynı kalmalıdır. Düzeltme işlemi istekliyi üst sıraya taşıyorsa kural uygulanmaz. Sıralamayı değiştiren hesap farkı, binde bir sınırının altında kalsa dahi aritmetik hata kabul edilir. İhale komisyonu bu durumdaki teklifi değerlendirme dışı bırakır.

Bu iki şart birlikte sağlandığında ihale komisyonu re'sen harekete geçer. Komisyon cetveldeki hatayı kendiliğinden düzeltir. İstekliden yeni bir teklif cetveli veya açıklama istenmez.

Komisyon, cetvelde yazılı olan birim fiyatları esas alır. Yazılı birim fiyatlar ile miktarlar yeniden çarpılır. Satır tutarları baştan toplanır ve matematiksel hata giderilir.

Kamu İhale Genel Tebliği md. 16.5.3 düzeltmenin sonuçlarını da netleştirir. Re'sen düzeltilen tutar, isteklinin teklif ve yeterlik değerlendirmesine esas nihai teklif fiyatı sayılır. İhale komisyonu kararını bu nihai tutar üzerinden verir.

Bu kuralın tek bir istisnası vardır. Düzeltme sonucu bulunan yeni tutar, sınır değer hesabında dikkate alınmaz. Tebliğ maddesi sınır değer hesabını bu işlemin dışında tutar. İhale komisyonu sınır değeri tekliflerin ilk halleri üzerinden hesaplar. Re'sen düzeltme işlemi sonradan sınır değer tutarını değiştirmez.

Dayanak: Mevzuat — 4734, 4735, uygulama yönetmelikleri, KİK Genel Tebliği