2025 Yılı İtirazen Şikayet Başvurularının Sonuç Oranları ve Maliyeti

İtirazen Şikayet Başvurularının Genel Görünümü

2025 yılında Kamu İhale Kurumu'na 2.929 itirazen şikayet başvurusu yapılmıştır. Bu veri, Kurula sunulan uyuşmazlıkların dağılımını gösterir. Kamu Alımları İzleme Raporu 2025 verilerine göre, Kanun kapsamında 70.299 ihale yürütülmüştür. İtirazen şikayet başvuruları, toplam ihalelerin %4,17'sini oluşturmaktadır. Toplam ihalelerden 2.929 adedi doğrudan şikayet incelemesine konu edilmiştir.

İhale Türlerine Göre Başvuru Oranları

Başvuru oranları ihale türlerine göre değişmektedir. Hizmet alımı ihaleleri, %8,76 ile en yüksek başvuru oranına sahiptir. Hizmet alımlarında açılan 23.647 ihalenin 2.071 adedi Kuruma taşınmıştır. Bu hesaplamaya danışmanlık hizmet alımı ihaleleri de dahildir.

Yapım işi ihalelerinde itirazen şikayet başvuru oranı %3,12 düzeyindedir. Yapım sektöründe şikayete konu olabilecek 16.591 ihale açılmıştır. İstekliler bu ihalelerin 518 adedi için itirazen şikayet yoluna gitmiştir.

Mal alımı ihalelerinde başvuru oranı %1,13 olarak kaydedilmiştir. Toplam 30.061 mal alımı ihalesinden yalnızca 340 tanesi itirazen şikayete konu edilmiştir. Rapor verilerine çerçeve anlaşmalar ve münferit alımlar dahil edilmiştir. İstisna ve kapsam dışı alımlar bu hesaplamanın dışında tutulmuştur.

Başvuruların Aylık Dağılımı

Başvuru sayıları yılın son döneminde artış göstermiştir. En fazla itirazen şikayet başvurusu 454 adet ile Aralık ayında kaydedilmiştir. Aralık ayı başvuruları, toplam başvuruların %15,50'sini oluşturur. En az başvuru 169 adet ile Mayıs ayında yapılmıştır. Mayıs ayının toplam başvurulardaki payı %5,77 seviyesinde kalmıştır. İstekliler Ocak ayında 293, Eylül ayında 269, Kasım ayında 250 başvuruyu Kuruma iletmiştir.

Dayanak: KİK Kamu Alımları İzleme Raporu

Başvuru Sahiplerinin Hukuki Statüsü ve İhale Büyüklüğü

Kamu Alımları İzleme Raporu 2025 Tablo 4.3 verileri başvuru sahiplerinin statüsünü göstermektedir. Başvuruda bulunanların %81,87'sini tüzel kişiler oluşturur. Şirketler yıl boyunca Kuruma 2.398 başvuru yapmıştır. Tüzel kişi başvurularının 1.817 adedi hizmet alımı alanındadır. Tüzel kişiler yapım işlerinde 265, mal alımlarında 316 başvuru yapmıştır.

Ortak girişimler toplam başvuruların %10,24'ünü oluşturmaktadır. Ortak girişimler yıl içinde 300 başvuru sunmuştur. Bu ortaklıklar yapım işlerinde 194 başvuru ile öne çıkmıştır. Ortak girişimler hizmet alımında 101, mal alımında 5 başvuru yapmıştır.

Gerçek kişiler toplam başvuruların %7,89'unu temsil eder. Gerçek kişi istekliler 2025 yılı boyunca 231 başvuru kaydetmiştir. Bu başvuruların 153 adedi hizmet alımında yer almıştır. Gerçek kişiler yapım işinde 59, mal alımında 19 başvuru vermiştir.

Eşik Değer Ayrımında Başvuru Dağılımı

İtirazen şikayet başvuruları ihale büyüklüğüyle yakından ilgilidir. Kamu Alımları İzleme Raporu 2025 Tablo 4.5 verilerine göre başvuruların %64,87'si eşik değer üstündeki ihalelerdedir. Eşik değer altındaki ihalelerin payı ise %35,13 seviyesinde kalmıştır.

Sayısal dağılıma göre 2.929 başvurunun 1.900 adedi eşik değer üstündeki ihalelere aittir. Eşik değer altındaki ihaleler için Kuruma 1.029 dosya sunulmuştur.

Parasal hacmi yüksek ihalelerde uyuşmazlık sayısı belirgin biçimde artmaktadır. İstekliler yüksek bedelli işlerde başvuru yolunu daha sık kullanır. Düşük bedelli alımlarda başvuru maliyeti uyuşmazlık sayısını sınırlar. Bu durum eşik değer üstü ihalelerin Kurul gündeminde öne çıkmasına yol açar.

Dayanak: KİK Kamu Alımları İzleme Raporu

İtirazen Şikayet Başvuru Bedelleri ve Dağılımı

Kamu İhale Kurumu parasal limitleri her yıl yeniden belirler. Limitler her yıl 1 Şubat tarihinde ilan edilir. Belirlenen tutarlar, izleyen yılın 31 Ocak tarihine kadar yürürlükte kalır. İstekliler 1 Şubat öncesindeki başvurularda bir önceki dönemin tutarlarını yatırır. İtirazen şikayet bedelleri isteklinin doğrudan teklif maliyetine eklenir.

Kamu Alımları İzleme Raporu 2025 Tablo 4.4 verilerine göre başvuruların %35,23'ü 152.021 TL bedelle yapılmıştır. Bu basamak en yüksek başvuru oranına sahiptir. Toplam 1.032 başvuru doğrudan 152.021 TL yatırılarak Kurul önüne taşınmıştır.

Başvuruların %24,75'i 202.718 TL başvuru bedeli ile kayıtlara geçmiştir. Bu gruptaki toplam dosya sayısı 725 adettir. Böylece en üst iki parasal dilim toplam hacmin yarısını aşmaktadır.

Daha alt basamaklarda da başvuru yoğunluğu sürer. Başvuruların %19,43'ü 101.344 TL başvuru bedeli ile yapılmıştır. İstekliler bu kademede Kuruma 569 başvuru iletmiştir.

Başvuruların %11,10'unda 50.640 TL başvuru bedeli ödenmiştir. Bu tutarla Kuruma ulaşan dosya sayısı 325 adettir. Raporda eski tarifeye ait başvurular da yer alır. İstekliler 39.403 TL bedelle 46 başvuru yapmıştır. Bu eski tutarlı işlemler toplam başvuruların %1,57'sini oluşturur.

Dayanak: KİK Kamu Alımları İzleme Raporu

İtirazen Şikayet Sürecinin İşleyişi ve Mevzuat Çerçevesi

Kamu ihale mevzuatında hak arama yolu iki aşamalı kurulmuştur. İstekliler doğrudan Kamu İhale Kurumu'na başvuramaz. Süreç, öncelikle ihaleyi yapan idareye sunulan şikayet dilekçesiyle başlar.

Şikayet Konusu Edilmeyen Hususların Sınırı

İtirazen şikayet dilekçesindeki iddiaların sınırını idareye verilen ilk dilekçe çizer. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onuncu fıkrası bu kuralı bağlar. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 12’nci maddesinin ikinci fıkrası da aynı kuralı açıklar. İdareye sunulan şikayet başvurusunda yer almayan hususlar Kurul önüne götürülemez.

Kurul bu ilkeyi kararlarında katı biçimde uygular. Kamu İhale Kurulu'nun 2025/UH.I-2926 sayılı kararı bu duruma örnektir. Başvuru sahibi, idareye bildirmediği bir iddiayı ilk kez Kuruma sunduğu dilekçede yazmıştır. Kurul, idareye iletilmeyen bu yeni iddianın şekil yönünden reddine karar vermiştir.

İtirazen şikayet incelemesi isteklinin ilk iddiaları ve idarenin kararıyla sınırlı yürür. İdare kararındaki hususlar hariç, yeni konular Kurul tarafından denetlenmez.

Başvuru Usulü ve Sözleşme İmzalama Yasağı

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 56’ncı maddesi itirazen şikayet başvurusunu düzenler. İdarenin kararını uygun bulmayan istekliler Kuruma başvurabilir. Bu başvuru mutlaka sözleşme imzalanmadan önce yapılmalıdır.

Kanun'un 55'inci maddesine göre idare, karar bildiriminden sonra hemen sözleşme imzalayamaz. Bildirim tarihinden itibaren on gün beklenir. İdare karar vermezse, yasal sürenin bitiminden sonra yine on gün beklenir. Bu sürede Kuruma başvuru yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. İtirazen şikayet yapılmışsa Kurum nihai kararını verene kadar sözleşme imzalanamaz.

Hukuka aykırı biçimde sözleşme imzalanması Kurul incelemesine engel teşkil etmez. Başvurudan feragat edilmesi de incelemeyi sona erdirmez.

İhalenin iptali kararlarına karşı başvuru kuralları farklı yürür. Kanun'un 56'ncı maddesi uyarınca yalnızca şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan iptal kararları incelenir. İstekliler bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma gider. Kurum bu başvuruları yalnızca idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı inceler.

Kurulun Karar Verme Süreleri

Kurumun inceleme süresi evrakların tamamlanması ile işlemeye başlar. 4734 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesi gereğince ihale işlem dosyası Kuruma girer. Kurum, kaydı izleyen yirmi gün içinde nihai kararını vermek zorundadır.

Kanun bazı alımlar için daha kısa inceleme süresi belirler. Kanun'un 21'inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan pazarlık usulü ihalelerde bu süre kısalır. Şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan iptal kararlarına karşı yapılan başvurularda da özel süre işler. Bu iki halde Kurum, evrak kaydından itibaren on iş günü içinde karar verir. Kurul gerekli gördüğü durumlarda ilgilileri toplantıya çağırıp dinleyebilir.

Dayanak: KİK Kurul kararları (uyuşmazlık) — eski ASPX formu

Başvuru Bedeli İadesi ve Haklılık Oranı

İtirazen şikayet yoluna giden istekliler ciddi başvuru bedelleri öder. Yatırılan bedelin akıbeti doğrudan Kurulun vereceği nihai karara bağlıdır. Bedelin iade şartları mevzuatta açıkça yer alır.

4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı bu şartları belirler. Başvuru bedeli doğrudan geri ödenmez. Kurul, isteklinin ileri sürdüğü iddiaları tek tek inceler. İsteklinin haklı bulunduğu iddialar belirlenir. Bu inceleme sonunda bir haklılık oranı hesaplanır. Hesaba karşılık gelen tutar Kurul kararıyla istekliye ödenir.

Mevzuat bazı kararlarda bedel iadesi yolunu tamamen kapatır. Kanun'un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuru reddedilirse para geri verilmez. İstekli tüm iddialarında haksız bulunursa bedel Kuruma gelir kaydedilir.

İkinci istisna eşit muamele incelemesinde ortaya çıkar. Kurul, iddiaların dışındaki hususları resen denetleyebilir. Bu denetim sonucunda Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ihale iptal edilebilir. Aynı fıkranın (b) bendi gereğince düzeltici işlem de verilebilir. Karar bu şekilde çıksa dahi başvuru bedeli iade edilmez. Bedel iadesi için isteklinin kendi iddialarında haklı çıkması şarttır. Resen belirlenen aykırılıklar başvuru sahibine haklılık payı kazandırmaz.

Bu işleyiş Kamu İhale Kurulu'nun 2025/UH.I-2918 sayılı kararında görülmektedir. Uyuşmazlığa konu ihalede başvuru sahibi teknik şartname maddesine itiraz etmiştir. Şartnamede mesleki ve teknik belgeler istenmiştir. İstekli, bu evrakların teklif aşamasında istenemeyeceğini ileri sürmüştür.

Kurul teknik şartnameyi incelemiştir. Düzenlemede bu belgelerin yüklenici tarafından verileceği yazılmıştır. Kararda 4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesindeki yüklenici tanımına dayanılmıştır. Yüklenici, üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan isteklidir. Şartnamedeki "sözleşme esnasında" ibaresi sözleşmenin yürütülmesine işaret eder. Belgelerin işe başlamadan önce idareye sunulacağı tespit edilmiştir. İdare, teklif verme aşamasında bu belgeleri aramamıştır. Kurul düzenlemeyi hukuka uygun bulmuştur.

İsteklinin iddiası reddedilmiştir. Başvuru sahibi haklı çıkmadığı için mevzuatın aradığı haklılık oranı oluşmamıştır. Kurul, Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca bedelin iade edilemeyeceğine karar vermiştir.

Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvuru reddedilmiştir. Başvuru bedeli Kurumda kalmıştır. İstekliler bu kararlara karşı, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca otuz gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açabilir.

Dayanak: KİK Kurul kararları (uyuşmazlık) — eski ASPX formu