Zeyilname Nedir? İhale Dokümanında Değişiklik ve Süreler

Zeyilname Nedir ve Neden Düzenlenir?

Zeyilname, ihale dokümanında yapılan değişiklikleri gösteren resmi belgedir. İhale ilanından sonra düzenlenir ve dokümanın bağlayıcı bir parçası olur.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 29. maddesi temel ilkeyi koyar. Kural olarak, ilan yapıldıktan sonra ihale dokümanında değişiklik yapılmaz. Bu kural, ihaleye katılım şartlarını ve rekabet ortamını korur. İstekliler hazırlıklarını ilk yayımlanan dokümana göre yürütür.

İdare kimi durumlarda dokümanda değişiklik yapmayı zorunlu bulur. 4734 sayılı Kanun’un 29. maddesi bu zorunluluk için açık bir usul öngörür. İdare, değişikliği gerektiren sebepleri bir tutanakla tespit eder. Bu tespitin ardından önceki ilanlar geçersiz sayılır. İdare işi yeniden aynı şekilde ilan eder. Bu yöntem, ihalenin baştan duyurulmasını gerektiren köklü durumlar için uygulanır.

Kanun, ihaleyi bütünüyle iptal etmeden değişiklik yapılmasına da imkân tanır. 4734 sayılı Kanun’un 29. maddesi bu imkânın sınırlarını çizer. İlandan sonra dokümanda maddi veya teknik hatalar bulunabilir. Tekliflerin hazırlanmasını veya işin yürütülmesini etkileyen eksiklikler görülebilir. Bu hataları idare kendiliğinden fark edebilir. İstekliler de bu aksaklıkları idareye yazılı olarak bildirebilir. İdare bu iki durumda dokümanda değişiklik yapar. Yapılan değişiklikler zeyilname düzenlenerek yürürlüğe girer.

Zeyilname, teklif hazırlayan istekliler için doğrudan bağlayıcıdır. Düzenlenen zeyilnamenin isteklilere ulaşma zamanı kanunda açıkça belirlenir. Belge, son teklif verme gününden en az on gün önce isteklilere gönderilir. İdare, doküman alan tüm tarafların bu süre içinde bilgi sahibi olmasını sağlar. Bildirimin süresinde yapılması gerekir. İstekliler maliyet hesaplarını ancak bu şekilde yeni şartlara uyarlar. On günlük süre sağlanamazsa idarenin ihale tarihini ertelemesi zorunlu hale gelir.

Zeyilname ve İhale Tarihinin Ertelenmesi

Zeyilname ile getirilen değişiklikler teklif hazırlığını doğrudan etkiler. İstekliler yeni analizler yapar. Tedarikçilerden tekrar fiyat toplar. Bu durum teklif hazırlığı için ek süre doğurur.

Erteleme Süresi ve Sınırı

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 29. maddesi ek süre ihtiyacını çözüme bağlar. Tekliflerin hazırlanabilmesi için ek süre gerekirse ihale tarihi ertelenir. İdare bu ertelemeyi bir defaya mahsus olmak üzere yapar. Erteleme işlemi mutlaka zeyilname ile düzenlenir. Ayrı bir duyuru metni tek başına geçerli olmaz.

Erteleme süresi en fazla yirmi gün olabilir. İdareler keyfi süre uzatımı yapamaz. Zeyilname metni doküman alan tüm isteklilere iletilir. İstekliler tanınan bu ek sürede teklif bileşenlerini günceller.

Teklifi Geri Çekme ve Yeniden Sunma Hakkı

Zeyilname bazen teklif verme gününe çok az süre kala çıkar. Bazı istekliler tekliflerini idareye önceden teslim etmiş olabilir. Dokümandaki değişiklik, verilen teklifi geçersiz veya riskli kılar.

4734 sayılı Kanun’un 29. maddesi bu durumdaki isteklilere açık bir hak tanır. Zeyilname düzenlendiğinde, teklifini önceden vermiş istekliler tekliflerini geri çekebilir. İstekli sunduğu teklif zarfını idareden geri alır. Değişen şartlara göre yeni bir teklif oluşturur. Hazırladığı yeni teklifi belirlenen ihale saatinden önce tekrar sunar. İstekli dilerse teklifini geri çektikten sonra yeni teklif vermekten bütünüyle vazgeçebilir.

Şikayet Üzerine Zeyilname Düzenlenmesi

Doküman değişiklikleri yalnızca idarenin kendiliğinden tespitiyle gerçekleşmez. İstekliler ihale dokümanındaki aksaklıklara karşı şikayet başvurusu yapabilir. Bu süreç, İhale Uygulama Yönetmelikleri ve Kamu İhale Genel Tebliği md. 15.1 kapsamında yürütülür.

İdare, şikayet başvurusu üzerine ihale dokümanını inceler. İncelemede teklif hazırlığını veya işin yürütülmesini etkileyen hatalar aranır. 4734 sayılı Kanun’un 55. maddesi uyarınca yapılan bu inceleme sonucunda idare düzeltme kararı alabilir. Düzeltme kararı ihale takvimini doğrudan etkiler.

İlandaki Hatalar ve Düzeltme İlanı

Dokümandaki maddi veya teknik hatalar kimi zaman ihale ilanına da yansır. Hata veya eksiklik ilanda da yer alıyorsa süreç farklı yürür. İhale sürecine devam edebilmek için tek başına zeyilname yetmez.

Sürecin devamı ancak 4734 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre düzeltme ilanı yapılması ile mümkündür. İdare, ilandaki eksikliği düzeltme ilanı yayımlamadan sürdüremez. Düzeltme ilanı yayımlandıktan sonra ihale süreci kaldığı yerden devam eder.

On Günlük Bildirim Kuralının İstisnası

Olağan zeyilname süreçleri kesin sürelere bağlıdır. Kanunun 29. maddesinin ikinci fıkrası kuralı belirler. Zeyilnamenin, son teklif verme gününden en az on gün önce doküman alanlara bildirilmesi şarttır.

Kamu İhale Genel Tebliği md. 15.1, şikayet üzerine alınan kararlarda bu kuralı esnetir. Şikayet başvurusu üzerine dokümanda düzeltme yapılmasına karar verilebilir. İdare bu durumda on günlük bildirim süresi ile bağlı değildir. İhale veya son başvuru tarihine kadar zeyilname ile dokümanda düzeltme yapabilir. Ancak ihale veya son başvuru günü bu sürece dahil edilmez. Düzeltme işlemi ihale gününden önce tamamlanır.

Zorunlu Erteleme ve Yeni Tarih Hesabı

Zeyilnamenin son bildirim tarihi ihale gününe yaklaşabilir. Bildirim tarihi ile ihale tarihi arasında on günden az süre kalabilir. Bu durumda ihale tarihinin ertelenmesi zorunlu olur. İdare bu konuda takdir yetkisi kullanamaz.

Yapılacak erteleme sadece bir defaya mahsus olur. Yeni ihale tarihi belirlenirken kesin bir kural işletilir. Yeni ihale veya son başvuru tarihi, zeyilnamenin son bildirim tarihinden itibaren on günden az olamaz. Mevzuat, istekliye en az on günlük hazırlık süresi tanır.

Kamu İhale Genel Tebliği md. 15.1 erteleme tavanını da kesinleştirir. Zeyilname ile ihale tarihinin ertelenmesi halinde, süre hiçbir durumda yirmi günü geçemez. Hem kanun hem tebliğ yirmi günlük üst sınırı korur.

İsteklilerin Açıklama Talep Etme Hakkı

İhale dokümanındaki şartlar teklif bedelini doğrudan belirler. Şartnamelerdeki çelişkiler istekliler açısından risk doğurur. Kanun koyucu bu riski önlemek için soru sorma hakkı tanır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 29. maddesi bu hakkı düzenler. İstekliler, teklif hazırlarken dokümanda ihtiyaç duydukları hususlar için idareden yazılı açıklama isteyebilir. Bu hak, tekliflerin doğru şartlarla sunulmasını sağlar.

Açıklama Talebinde Yirmi Gün Kuralı

Açıklama talebi kesin bir süreye bağlanır. İstekliler bu talebi her zaman iletemez. 4734 sayılı Kanun’un 29. maddesine göre, son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı açıklama istenebilir.

Süre hesabı ihale gününe göre yapılır. Yirmi günlük süre dolduktan sonra soru sorulamaz. Geciken başvuruları idare yanıtlamak zorunda kalmaz. Başvurunun mutlaka yazılı yapılması gerekir. Sözlü sorular mevzuat önünde geçerlilik taşımaz.

Talebin İdarece Uygun Görülmesi ve Cevap Süresi

İsteklinin yazılı başvurusu üzerine idare inceleme yapar. 4734 sayılı Kanun’un 29. maddesine göre, idare talebi uygun bulursa açıklama hazırlar. Hazırlanan yazılı açıklama belirli bir sürede taraflara duyurulur.

Açıklama, son teklif verme gününden en az on gün önce isteklilere bildirilir. İdare cevabı son ana bırakamaz. İstekliler açıklamayı ihaleden on gün önce öğrenir ve tekliflerini bu bilgiye göre kurar.

Eşit Muamele ve Kimliğin Gizli Tutulması

İdarenin cevabı sadece soru soran istekliye gitmez. 4734 sayılı Kanun’un 29. maddesi gereğince açıklama, doküman alan bütün isteklilere gönderilir. Amaç, yarışan taraflar arasında bilgi eşitliği sağlamaktır. Tek bir istekliye bilgi vermek rekabet ilkesini bozar.

Bu aşamada temel bir gizlilik kuralı işler. İdare, soru soran isteklinin kimliğini gizli tutar. Açıklama metninde başvuru sahibinin adı yer almaz. İsteklinin hazırlık stratejisi rakiplere açılmaz. İdare yalnızca sorulan konuyu ve verdiği resmi cevabı paylaşır.

Belli İstekliler Arasında İhale Usulünde Zeyilname

Belli istekliler arasında ihale usulü iki aşamalı yürür. İdare önce adayların ön yeterlik başvurularını inceler. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 50. maddesine göre, yeterliği belirlenenler arasından en az üç, en fazla on aday kısa listeye alınır. İdare, listedeki adaylara teklif vermeleri için davet mektubu gönderir. İhale dokümanı davet mektubu ile birlikte teslim edilir.

Davet mektubu çıktıktan sonra dokümanda maddi veya teknik eksiklikler görülebilir. 4734 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca bu eksiklikleri idare doğrudan belirleyebilir. Listeye giren istekliler de hataları idareye yazılı olarak iletebilir. Hata tespit edilirse dokümanda zeyilname ile değişiklik yapılır.

Düzenlenen zeyilname, ihale dokümanının bağlayıcı parçası olur. Zeyilname kısa listedeki adayların tamamına iletilir. Bildirimin, son teklif verme gününden en az on gün önce yapılması zorunludur.

Yeni düzenlemeler maliyetleri değiştirebilir. Teklif hazırlığı için ilave süre doğabilir. 4734 sayılı Kanun’un 50. maddesi gereğince idare ihale tarihini erteleyebilir. Erteleme yetkisi bir defa ile sınırlıdır. Erteleme süresi en fazla yirmi gün olabilir.

Bu usulde de teklifini önceden sunmuş isteklilerin hakkı korunur. 4734 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre, zeyilnameden önce teklif veren istekli teklifini geri çekebilir. Değişen dokümana göre yeni teklif hazırlayıp idareye sunabilir.

İstekliler açıklama talep etme hakkını bu usulde de kullanır. 4734 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca, son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı açıklama istenebilir. İdarenin yapacağı açıklama, son teklif gününden en az on gün önce kısa listedeki tüm isteklilere ulaştırılır. Süre yetersiz kalırsa yirmi günlük erteleme kuralı işletilir.

Zeyilname ve Tekliflerin Geri Çekilmesi

Kamu ihale sürecinde temel bir kural geçerlidir. İstekliler verdikleri teklifleri kural olarak geri alamaz. Teklif idareye sunulduğu an istekli bu teklifle bağlı hale gelir. İdari şartnamelerde bu ilke yer alır. Nitekim idari şartname metinlerinde, verilen tekliflerin zeyilname hariç hiçbir gerekçeyle geri alınamayacağı yazılır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 29. maddesi bu kurala tek bir istisna getirir. Zeyilname ile değişiklik yapıldığında, teklifini daha önce vermiş olan isteklilere tekliflerini geri çekme ve yeniden teklif verme imkânı tanınır.

İstisnanın Gerekçesi ve Kapsamı

İstekliler tekliflerini yürürlükteki ihale dokümanına göre hesaplar. Birim fiyatlar ve iş programı ilk dokümana göre kurulur. Zeyilname çıktığında şartlar değişir. Teknik şartnamedeki bir malzeme veya idari şartnamedeki bir yeterlik kuralı farklılaşabilir.

Bu değişiklikler maliyet hesabını bozar. Eski şartlara göre sunulan teklif, yeni şartları karşılamaz. Kanun, istekliyi korumak için bu istisnayı getirir. İstekli eski teklifini idareden geri çeker. Yeni zeyilnameyi inceler ve maliyetini tekrar çıkarır. Ardından güncel teklifini idareye teslim eder.

Teklifin Geri Çekilemezliği İlkesi

Zeyilname olmadan teklifi geri çekmek mümkün değildir. İstekli hesap hatasını fark etse dahi teklifini geri alamaz. İhaleye girmekten vazgeçmek meşru bir geri çekme sebebi sayılmaz. Şartnameler bu hususta açıktır.

Dokümanda değişiklik yoksa sunulan teklif bağlayıcılığını korur. İstekli değerlendirme sürecinde teklifinin arkasında durur. Tekliften çekilmek geçici teminatın gelir kaydedilmesine yol açar. İstekli hakkında ihalelerden yasaklama kararı da verilebilir. Teklifi geri çekme yetkisi genel bir hak değildir. Sadece zeyilname düzenlendiği hallere özgü bir imkândır.

İstekliler yayımlanan zeyilnameleri düzenli takip etmelidir. Doküman değiştiğinde mevcut teklif hemen gözden geçirilir. Yeni şartlar maliyetleri etkiliyorsa teklif geri çekilir. Hazırlanan yeni teklif, belirlenen erteleme süresi içinde idareye teslim edilir.

Düzeltme İlanları ve Zeyilname İstatistikleri

İdareler ihale ilanlarında veya dokümanlarında hata yaptığında düzeltme yöntemine başvurur. İlandaki hatalar düzeltme ilanı ile ilan edilir. Dokümandaki değişiklikler zeyilname ile yapılır. Kamu İhale Bülteni verileri bu işlemlerin hacmini ortaya koyar.

Kamu Alımları İzleme Raporu 2025 (12 Ay) verilerine göre, 2025 yılında Kamu İhale Bülteni'nde toplam 241.009 adet ilan yayımlandı. Bu dönemde yayımlanan ilanların %0,54'ünü düzeltme ilanları oluşturdu. Toplam düzeltme ilanı sayısı 1.303 adet olarak kayıtlara geçti.

Kamu İhale Bülteni'nde yayımlanan diğer ilan türleri ve oranları raporda şu sayılarla gösterilir:

• Sonuç ilanları: 172.922 adet (%71,75)
• İhale ilanları: 59.388 adet (%24,64)
• İptal ilanları: 7.396 adet (%3,07)
• Düzeltme ilanları: 1.303 adet (%0,54)
• Ön ilanlar: 0 adet (%0,00)

2025 yılında yayımlanan 59.388 ihale ilanının alım türlerine göre dağılımı şöyledir:

• Mal alımı ihaleleri: 26.519 adet (%44,65)
• Hizmet alımı ihaleleri: 17.019 adet (%28,66)
• Yapım işi ihaleleri: 15.663 adet (%26,37)
• Danışmanlık hizmet alımı ihaleleri: 187 adet (%0,31)

Aynı raporda ihale ilanları usullerine göre de listelenir:

• Açık ihale usulü: 55.877 adet (%94,09)
• İstisna veya kapsam dışı alımlar: 3.208 adet (%5,40)
• Belli istekliler arasında ihale usulü: 190 adet (%0,32)
• Pazarlık usulü: 113 adet (%0,19)

Açık ihale usulünde mal alımı için 24.373 ilan çıktı. Hizmet alımında 16.208 ilan yayımlandı. Yapım işinde açık ihale ilanı sayısı 15.296 oldu. Danışmanlık hizmet alımında açık ihale ilanı çıkmadı.

Belli istekliler arasında ihale usulünde en yüksek pay danışmanlıkta görüldü. Danışmanlık alımı için 177 ilan yayımlandı. Mal alımında 7, yapım işinde 4, hizmet alımında 2 ilan yer aldı.

Pazarlık usulünde toplam 113 ilan çıktı. Bunların 55 adedi hizmet alımıdır. Mal alımında 38 ilan yayımlandı. Yapım işinde 20 ilan kayda geçti. Danışmanlık alanında pazarlık ilanı yer almadı.

İstisna ve kapsam dışı alımlarda toplam 3.208 ilan duyuruldu. Mal alımı 2.101 ilan ile ilk sırada yer aldı. Hizmet alımında 754 ilan yayımlandı. Yapım işinde 343 ilan çıktı. Danışmanlık işlerinde ise 10 ilan duyuruldu.

İlan hareketliliği aylara göre farklılaştı. 2025 yılında en fazla ihale ilanı 6.398 adet ile Temmuz ayında yayımlandı. İlk beş ayın ilan sayıları ve alım türü dağılımları şu şekildedir:

• Ocak ayı: Toplam 3.713 ilan yayımlandı (%6,25). Bu ayda 1.693 mal, 561 yapım, 1.447 hizmet ve 12 danışmanlık ilanı çıktı.
• Şubat ayı: Toplam 4.042 ilan yayımlandı (%6,81). İlanların 2.020 adedi mal, 847 adedi yapım, 1.167 adedi hizmet ve 8 adedi danışmanlık oldu.
• Mart ayı: Toplam 4.913 ilan yayımlandı (%8,27). Dağılım 2.304 mal, 1.397 yapım, 1.205 hizmet ve 7 danışmanlık şeklinde gerçekleşti.
• Nisan ayı: Toplam 4.231 ilan yayımlandı (%7,12). Bu dönemde 1.925 mal, 1.380 yapım, 916 hizmet ve 10 danışmanlık ilanı yer aldı.
• Mayıs ayı: Toplam 5.428 ilan yayımlandı (%9,14). İlanların 2.474 adedi mal, 1.977 adedi yapım, 970 adedi hizmet ve 7 adedi danışmanlık olarak kayda geçti.